Czym jest endometrioza?

Gruczolistość macicy, endometrioza zwana również wędrującą śluzówką macicy, to choroba, której główną przyczyną jest rozrost błony śluzowej macicy. U kobiet z regularnym cyklem miesiączkowym błona śluzowa narasta przez trzy tygodnie, aby następnie złuszczyć się podczas miesiączki. Jednak u kobiet cierpiących na endometriozę dochodzi do sytuacji, w której część komórek endometrium wraz z krwią przedostaje się do jajowodów, a następnie do jamy brzusznej. Problem ten dotyczy kobiet najczęściej w wieku rozrodczym. W większości przypadków endometrioza spotykana jest u pacjentek między 30, a 40 rokiem życia.

– Najtrudniejsza na start w tej chorobie jest diagnoza. Często trafiają do mnie klientki, które uskarżają się na bolesne miesiączki czy bóle brzucha. Winią się, że to właśnie zła dieta czy styl życia sprawiają, że zmagają się z ciągłymi wzdęciami, problemami z brzuchem i wiele gorzej. Jako dietetyk kliniczny zawsze zaczynamy pracę od pogłębionych badań w tym też ginekologicznych czy hormonalnych. Z doświadczenia moich podopiecznych wiem, że prawidłowa diagnostyka i łagodzenie objawów z wykorzystaniem m.in. diety pozwala wrócić do normalnego funkcjonowania – komentuje Roksana Środa, dietetyk i założycielka MajAcademy.

Przyczyny endometriozy

Pomimo prowadzenia licznych badań, po dziś dzień nieznane są przyczyny endometriozy. Niektórzy lekarze winą obarczają zbyt obfite miesiączki. Uważają, że komórki endometrium razem z krwią przemieszczają się do jamy brzusznej, a następnie zaczynają żyć własnym życiem poza jamą macicy. Inna teoria wskazuje na przyczyny genetyczne. Gruczolistość macicy pojawia się znacznie częściej w przypadku kobiet, których mamy lub babcie zmagały się z tym samym problemem. Obecne badania wskazują również na wpływ układu immunologicznego i zaburzeń hormonalnych.

Objawy

Podstawowym objawem endometriozy jest ból, który pacjentki lokalizują w dole brzucha. Często pojawiają się przed miesiączką i wraz z nią znikają. Co więcej miesiączki bywają długie i bardzo obfite. Niektóre kobiety uskarżają się na ból podczas stosunku i plamienia w trakcie cyklu. Wśród innych objawów wymienia się także:

• biegunkę lub zaparcia,
• wzdęcia,
• krwawienia z dróg rodnych,
• osłabienie i zmęczenie organizmu.

Jedną z najważniejszych konsekwencji wędrującej śluzówki macicy jest niepłodność. Powstające zrosty mogą stać się przyczyną niedrożności jelit i jajowodów oraz zaburzeń prawidłowego funkcjonowania jelit.

– To właśnie jelita i ich leczenie często doprowadzają nas do przyczyny zaburzeń. Jako specjaliści m.in. chorób jelita, potrafimy na bardzo szybkim etapie podpowiedzieć konkretne badania w kierunku właśnie endometriozy – zauważa dietetyk i założycielka MajAcademy.

Dieta, czyli łagodzenie objawów choroby

W ostatnich latach szczególną uwagę zwraca się na odpowiednią dietę. Zwiększenie ilości spożywanych warzyw i owoców z jednoczesnym ograniczeniem spożywania mięsa, może zmniejszyć ryzyko zachorowania na endometriozę.

– Jednym z podstawowych założeń dietetycznych, o które powinna zadbać każda kobieta z endometriozą jest wprowadzenie założeń diety antyzapalnej. Nie tylko będzie miało bardzo pozytywny wpływ na leczenie, ale też na cały organizm i samopoczucie. Jednym z ważniejszych elementów jest ograniczenie tłuszczów trans i tłustego mięsa, a wprowadzenie 2-3 razy w tygodniu porcji tłustej ryby, które są świetnym źródłem kwasów z grupy omega-3. Innym zaleceniem jest jedzenie minimum 3 porcji owoców jagodowych w tygodniu, które są bombą antyoksydantów o działaniu antyzapalnym – podpowiada Roksana Środa.

Równie ważne będzie zaplanowanie świeżych warzyw każdego dnia (najlepiej tych zielonych i czerwonych), awokado, oliwy z oliwek czy oleju lnianego. One również charakteryzują się wieloma cennymi właściwościami. Bardzo ważnym aspektem żywienia będzie także ograniczenie tych produktów, które potęgują stan zapalny, jak słone przekąski, słodycze, fast-foody, alkohol.

Czy możliwa jest aktywność fizyczna?

Ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza te o umiarkowanej intensywności, regulują wydzielanie hormonów. Często polecana jest aktywność min. 3 razy w tygodniu po 30 min. Szczególną uwagę zwraca się na pilates, jogę, pływanie, stretching, a także jogging.
– Każdą aktywność warto dostosować do własnych potrzeb i możliwości, aby nie była ona tyko codziennym zadaniem, ale także formą relaksu. Polecam też konsultować się też z dietetykiem czy ginekologiem, który podpowie, co jest dla nas dobre – podsumowuje założycielka MajAcademy – platformy dla osób, które szukają porad ekspertów, webinarów oraz zdrowych przepisów.

Kobietom cierpiącym na wędrującą śluzówkę macicy odradza się treningi interwałowe i siłowe, sporty walki czy grę w tenisa.

Leczenie endometriozy

Sama dieta i treningi to nie wszystko. W leczeniu gruczolistości macicy wykorzystuje się sposoby farmakologiczne lub chirurgiczne. Ich dobór zależy od stanu zdrowia pacjentki, a także jej planów dotyczących przyszłości. Pierwsza metoda polega na przyjmowaniu preparatów antykoncepcyjnych, gestagenów oraz inne leki, których zadaniem jest zmniejszenie wydzielania estrogenów przez jajniki.

W leczeniu chirurgicznym najczęściej korzysta się z laparoskopii, która usuwa powstające w czasie choroby torbiele endometrialne. W ciągu pół roku po zabiegu stan kobiety znacznie się poprawia. Jednak nawroty choroby zdarzają się często, wtedy wraca się do sposobów farmakologicznych.

Źródło: materiały prasowe

Artykuł Endometrioza – 2 miliony Polek walczy z tą chorobą pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Endometrioza – problem co dziesiątek kobiety

Na świecie cierpi na nią co dziesiąta kobieta, a wśród pacjentek leczonych z powodu niepłodności, objawia się u około 30-50%.[4] Znamiennym jest jednak fakt, że według badań SW Research przeprowadzonych na zlecenie firmy Exeltis Poland, ponad 73% Polek słyszało o tej chorobie[5]. Mimo tego, że pierwsze objawy mogą pojawić się wraz z rozpoczęciem miesiączkowania, czas od wystąpienia pierwszych symptomów choroby, do momentu jej rozpoznania niejednokrotnie ulega wydłużeniu nawet o kilka lub kilkanaście lat.[6]

Endometrioza – co to jest?

Endometrioza to przewlekła choroba, która charakteryzuje się obecnością komórek błony śluzowej trzonu macicy, czyli endometrium, poza jamą macicy. Mogą być obecne m.in. w: jajnikach, jamie otrzewnej, ścianie pęcherza moczowego lub końcowego odcinka jelita grubego, a także, dużo rzadziej na powierzchni przepony czy nawet w opłucnej. W wyniku choroby tworzą się guzy, nacieki i zrosty. Powoduje to nie tylko uciążliwe dolegliwości bólowe, ale również często zmniejszoną płodność. W konsekwencji endometrioza wpływa także na zdrowie psychiczne i ogólną jakość życia. Zespół objawów może być bardzo zróżnicowany i zazwyczaj jest uzależniony od lokalizacji zmian. Do typowych dolegliwości, które mogą wskazywać na endometriozę zalicza się m.in. niezwykle bolesne miesiączki czy przewlekły ból w okolicy podbrzusza[7].

– Jeśli co miesiąc, podczas menstruacji towarzyszy nam ból o dużym natężeniu, na który nie pomaga stosowanie leków z grupy niesteroidowych przeciwzapalnych, czy paracetamolu, powinno nas to zaniepokoić. Wizyta u ginekologa jest zalecana również jeśli ból zdarza się w środku cyklu, czyli w okresie okołoowulacyjnym. A także jeśli odczuwamy stały ból podbrzusza, niezależnie od fazy cyklu

– tłumaczy lek. Magdalena Biela.

– Pacjentki z endometriozą uskarżają się także na dolegliwości bólowe podczas współżycia, defekacji, czy problemy związane z oddawaniem moczu. Wynika to z lokalizacji ognisk endometriozy. Niektóre pacjentki cierpią z powodu bardzo silnych dolegliwości bólowych uniemożliwiających normalne funkcjonowanie. Te pacjentki często nawet jako nastolatki, kilka lat po rozpoczęciu miesiączkowania muszą przerywać swoje codzienne aktywności. Opuszczają zajęcia w szkole, a później mają regularne absencje w pracy spowodowane dolegliwościami bólowymi.

Nierzadko kobiety, które przychodzą do mnie, zapytane jak oceniają natężenie bólu w skali VAS (angl. Visual Analogue Scale), od 1-10, gdzie 1 oznacza: bez bólu, a 10 to najsilniejszy ból w życiu jaki są w stanie sobie wyobrazić, oceniają ten ból jako 11. Dla kontrastu, warto podkreślić, że część pacjentek z endometriozą zaawansowaną klinicznie nie będzie miała absolutnie żadnych objawów, żadnych dolegliwości bólowych. Bez problemu zajdą w ciążę, i dopiero podczas operacji, czy badań przeprowadzanych wiele lat później, dowiadują się, że mają bardzo zaawansowaną postać endometriozy. Prawdopodobne jest, że postać bezobjawowa endometriozy występuje nawet u ok. 20% kobiet, które na nią chorują – komentuje lek. Magdalena Biela.

Endometrioza – proces diagnostyczny

Średni wiek pacjentki, u której rozpoznaje się endometriozę to 25-29 lat, mimo, że pierwsze objawy mogą pojawić się wraz z rozpoczęciem miesiączkowania.[8] Na podstawie badań SW Research, proces diagnostyczny endometriozy jest oceniany przez 20% Polek raczej negatywnie. Rozpoznanie choroby może być opóźnione nawet o kilkanaście lat, mimo, że Polki potrafią wskazać objawy typowe dla tej choroby.[9],[10] Wśród respondentów badania najczęściej pojawiają się symptomy takie jak: ból brzucha i podbrzusza, bolesne miesiączki, problemy z zajściem w ciążę, czy obfite miesiączki.

Jaka jest więc przyczyna tak późnej diagnozy? Lek. Magdalena Biela upatruje jej głównie w zwlekaniu z wizytą u specjalisty spowodowanym powszechnym przekonaniem, że ból podczas miesiączki jest naturalnym objawem. Jako inną przyczynę wskazuje małą świadomość choroby wśród lekarzy pierwszego kontaktu – pediatrów, lekarzy rodzinnych, a nawet niektórych ginekologów.

– Opóźnienie postawienia diagnozy w przypadku endometriozy to problem, który jest powszechny nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Wynika to z kilku czynników. Wiemy, że pierwsze dolegliwości mogą pojawić się tuż po pierwszej miesiączce, w wieku ok. 12 lat, lub kilka miesięcy/lat później. Jednak należy pamiętać, że mamy do czynienia z młodymi dziewczętami, które niekoniecznie te dolegliwości komuś zgłaszają. Mogą czuć się skrępowane, albo uważać, że ból w tym czasie jest czymś normalnym i powinny nauczyć się z tym funkcjonować. Szczególnie, że takie przekonanie występuje w opinii społecznej.

Dopiero wtedy, gdy ten problem bardzo się nasila, albo kiedy do dolegliwości bólowych dochodzą problemy związane z trudnością z zajściem w ciążę, udają się do specjalisty. Diagnostyki nie ułatwia także bardzo zróżnicowany obraz kliniczny choroby. Objawy zgłaszane przez kobiety mogą być w każdym przypadku inne, często charakterystyczne dla innych jednostek chorobowych.

Kolejny problem to niestety niska świadomość choroby wśród personelu medycznego. Objawy endometriozy są często bagatelizowane. Pacjentki nie są kierowane do odpowiednich specjalistów. Czasem przez wiele lat leczone są z powodu np. zespołu jelita drażliwego czy depresji. Bardzo duże znaczenie ma to, aby o tym problemie mówić więcej

– komentuje lek. Magdalena Biela

Czas porozmawiać o endometriozie

Światowy Miesiąc Świadomości Endometriozy to okazja, aby kontynuować dyskusję w tym temacie. Eksperci podkreślają, że w Polsce potrzebne jest stworzenie organizacji publicznej, która zapewni odpowiednią formę opieki nad pacjentkami z endometriozą. Miałaby ona także  zapewnić im jasną ścieżkę diagnostyczną. Endometrioza wymaga zaplanowanego leczenia przez całe życie. Po zdiagnozowaniu pacjentki niezbędna jest ocena aktualnego zaawansowania choroby, ocena planów prokreacyjnych i zaplanowanie leczenia. W przypadku tej choroby możliwe jest leczenie hormonalne oraz objawowe, głównie przeciwbólowe. Możliwa jest także ingerencja chirurgiczna w przypadku braku znaczącej poprawy.

– W Polsce bardzo często pacjentki trafiają do kilku, kilkunastu lekarzy zanim otrzymają diagnozę i rozpoczną leczenie. Obecnie nie ma w Polsce ośrodków publicznych dla pacjentek z endometriozą. Takie ośrodki istnieją w innych krajach, skupiają specjalistów z wielu dziedzin: ginekologów specjalizujących się w leczeniu endometriozy, ale również specjalistów radiologii, urologii, chirurgii. Dodatkowo w takim ośrodku funkcjonują zespoły psychologiczne, fizjoterapeuci oraz specjaliści leczenia niepłodności – opowiada Biela.

– W Polsce oprócz zwrócenia uwagi młodych pacjentek na to, aby nie bagatelizowały niepokojących objawów, powinniśmy pomyśleć o organizacji kompleksowej opieki dla chorych na endometriozę

– podsumowuje lek. Magdalena Biela

Badanie dot. świadomości endometriozy wśród Polek zostało przeprowadzone przez firmę SW Research na zlecenie Exeltis Poland w dniach 2-3 marca na grupie ponad 600 kobiet. Jego celem było zbadanie wiedzy Polek na temat objawów endometriozy i poziomu diagnostyki choroby w Polsce.

[1] Eskenazi B and Warner ML. Epidemiology of endometriosis. Obstet Gynecol Clin North Am 1997; 24:235–258

[2] Badanie dot. świadomości endometriozy wśród Polek przeprowadzone przez firmę SW Research na zlecenie firmy Exeltis Poland w dniach 2-3 marca na grupie ponad 600 kobiet. Jego celem było zbadanie wiedzy Polek na temat objawów endometriozy i poziomu diagnostyki choroby w Polsce.

[3] Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy, Ginekol Pol. 11/2012, 83, 871-876

[4] Katedra i Klinika Zdrowia Matki i Dziecka Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Ocena wpływu immunomodulacji preparatem RESAN na zmianę potencjału proliferacyjnego eutopowego endometrium, Poznań 2011

[5] Badanie dot. świadomości endometriozy wśród Polek przeprowadzone przez firmę SW Research na zlecenie firmy Exeltis Poland w dniach 2-3 marca na grupie ponad 600 kobiet. Jego celem było zbadanie wiedzy Polek na temat objawów endometriozy i poziomu diagnostyki choroby w Polsce.

[6] Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy, Ginekol Pol. 11/2012, 83, 871-876

[7] ESHRE, Management of women with endomethriosis, Guideline of the European Society of Human Reproduction and Embryology, 2013

[8] International Journal of Environmental Research and Public Health, The Impact of Endometriosis on the Quality of Life and the Incidence of Depression—A Cohort Study, s.7

[9] Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy, Ginekol Pol. 11/2012, 83, 871-876

[10] Badanie dot. świadomości endometriozy wśród Polek przeprowadzone przez firmę SW Research na zlecenie firmy Exeltis Poland w dniach 2-3 marca na grupie ponad 600 kobiet. Jego celem było zbadanie wiedzy Polek na temat objawów endometriozy i poziomu diagnostyki choroby w Polsce.

Źródło: materiały prasowe
Fot. Imani Bahati/Unsplash

Przeczytaj też Jak Polacy dbają o zdrowie

Artykuł Endometrioza – problem także aktywnych fizycznie kobiet pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.